Antroposofie voor beginners

Antroposofie studeren. Achtergronden van Waldorf en Vrije schoolIedereen kent ze wel die ideeën over ‚antroposofen’: Ze dansen hun namen, knuffelen bomen, hebben alleen maar houten speelgoed en poppen zonder gezicht, dragen geitenwollensokken, paarse jurken en doen niet aan vaccineren. O ja en ze gaan allemaal naar de vrijeschool.

Maar wat is de antroposofie nou echt?
Wil je meer lezen over hoe de antroposofie te zien is in het vrijeschoolonderwijs of wil je meer lezen over de antroposofie vertaald naar het dagelijks leven? Lees dat mijn blog: Everyday Mommyday en het sausje antroposofie.

Dit artikel gaat over de technische kant van de antroposofie. Waar komt het vandaan en waar zijn antroposofische gedachtes en gewoonten op gebaseerd? Een blog hierover schrijven is geen sinecure, dus van de lezer is een beetje geduld, een 'open mind' en doorzettingsvermogen gevraagd. Veel plezier daarbij!

Rudolf Steiner

De antroposofie is gestoeld op het gedachtengoed van Rudolf Steiner (1861-1925). Rudolf Steiner was een Oosterrijkse filosoof en (natuur-) wetenschapper. Geïnspireerd door het werk van Goethe en Nietzsche was Steiner op zoek naar een soort wijsheid; een inzicht naar de mens levend in dit universum vanuit 'hedendaags' bewustzijn. Daaruit ontstonden zijn boeken Theosofie (1904) en De wetenschap van de geheimen der ziel (1919). Die boeken zou je de basis kunnen noemen van Steiners geesteswetenschap, die ook wel antroposofie wordt genoemd.

Antroposofie is geen religie. Je bent dus niet een antroposoof zoals je een boeddhist kan zijn. Je leeft met (aspecten van) de antroposofie of je hebt de antroposofie als inspiratiebron. Uit het gedachtengoed van Steiner ontstonden verschillende initiatieven, deels door hemzelf vormgegeven en geleid en deels door anderen verder ontwikkeld.
Belangrijk voor Steiner was dat in de antroposofie absoluut geen plaats is voor sektarisme of dogma’s. Steiner zag dingen, beschreef dat gedetailleerd en zette die om in praktische adviezen. Daarmee wilde hij niet dat mensen hem volgen en nadoen, maar dat inzicht zelf bewust omzetten om ermee aan het werk te gaan.

Een mens van zijn tijd

Rudolf Steiner en zijn geesteswetenschap AnthroposophieBij het verdiepen in de antroposofie is het belangrijk dat je je beseft dat je gedachtengoed leest uit het begin van de 20ste eeuw. Grote verschuivingen op maatschappelijk gebied, maakten dat vanuit verschillende hoeken vernieuwingsimpulsen kwamen op het gebied van de kijk naar de mens en de maatschappelijke samenhangen.
Rudolf Steiner was een mens van zijn tijd. Zijn woordkeuze, zijn gedachtengangen of begrippen passen bij de ontwikkelingen begin 1900. En al mogen dingen van wat gezegd en geschreven is niet meer letterlijk in deze tijd passen, op veel gebieden was Steiner naar mijn mening zijn tijd vooruit.

De mens op weg

Het woord Antroposofie is samengesteld uit ‚anthropos’ en ‘sophia’, twee Griekse woorden die mens en wijsheid betekenen.
Als basisaanname moet je weten dat wij mensen volgens de antroposofie leven in een materiële en een immateriële werkelijkheid. De incarnerende mens is op weg om, in vrijheid, door zelfkennis en kennis van de wereld te komen tot bewustwording van zijn menszijn.

In makkelijkere taal? Wij mensen leven in een fysiek menselijk lichaam. We ontwikkelen ons in dit leven en na ons sterven komen we in een niet materiële wereld, om later wijzer, opnieuw geboren te worden.

Wat houdt de antroposofie in?

Voor mij is antroposofie een gelaagde manier van kijken naar de mens in samenhang met zijn oorsprong en de natuur.
De antroposofie is zeer uitgebreid beschreven door Steiner. In mijn beknopte uitleg voor beginners zal een groot deel onbeschreven blijven. Hieronder een eerste stuk van een paar basis aannames/gedachten van de antroposofie.
Klik op de plus voor de uitgebreide, verklarende versie.

3- ledig mensbeeld

Ten eerste kent de antroposofie een 3-ledig mensbeeld. De mens bestaat uit een fysiek lichaam, een ziel en de geest.
Het fysieke lichaam kunnen we knuffelen, de ziel heet meer algemeen bekend onze psyche (dat waarmee je naar de psycholoog gaat) en de geest is dat extra stukje wat blijft leven na de dood en opnieuw geboren wordt.

3-ledigheid uitgelegd

Het fysieke lichaam ontwikkelt zich na de conceptie en verdwijnt na het sterven.

De geest is het deel van de mens wat na de dood blijft doorbestaan. De geest is altijd gezond en ontwikkelt zich gedurende meerdere levens.

De ziel is de verbinding tussen lichaam en geest. Door de ziel is de geest in staat zich uit te drukken in dit leven. 
De ziel is het schouwspel van ons menselijk gedrag; wat bepaald wordt door:

  1. de impulsen van de genen die we meekregen bij de geboorte,
  2. de impulsen vanuit de zich steeds verder ontwikkelende geest en
  3. door een samenspel tussen ons denken (cognitieve vaardigheden), voelen (onze emotionele- en sociale vaardigheden) en willen (het actieve handelen).

Die drie kwaliteiten, denken, voelen en willen moeten in evenwicht zijn, zodat de mens zich gezond kan ontwikkelen.
Het denken vindt plaats in ons hoofd. Is de mens in balans dan is het denken vrij. Is de mens in disbalans dan hou je je hoofd niet meer koel, ga je piekeren en heeft dat een ongezond effect op je lijf.

Het willen uit zich in onze ledematen. Is een mens in balans dan is dat actief handelen zichtbaar doordat iemand letterlijk iets uit zijn handen krijgt. Is de mens in disbalans dan blijft hij vastzitten in het hoofd.

Het voelen komt vanuit de romp, het midden tussen hoofd en ledematen. Kinderen hebben buikpijn als ze zich ongelukkig voelen en wij hebben wel eens met vlinders in de buik of een gebroken hart te maken gehad. Is een mens in balans dan is er een ritmische in- en uitademing van rustig in jezelf gekeerd zijn en open naar buiten zijn (van sympathie en antipathie). Is er een disbalans in het gevoelsgebied dan is een gezonde wisselwerking tussen het hoofd en de ledematen niet meer goed mogelijk. Je blijft of vast in je hoofd zitten en krijgt niets meer voor elkaar, of je wil zoveel dat je allemaal dingen doet, waarover je met terugwerkende kracht liever iets beter had willen nadenken.

4-ledig mensbeeld

Dan is er ook het 4-ledig mensbeeld. Het lichaam van de mens bestaat niet alleen uit datgene wat je ziet en wat tastbaar is. Je zou als je goed ‚kijkt‘ 4 onlosmakelijk met elkaar verbonden ‚lagen‘ ofwel wezensdelen in de mens kunnen zien.

4-ledigheid uitgelegd

Die 4 lagen uitgelegd aan de hand van de natuur:

Mineralenrijk
In de mens schuilt een stuk van de wereld van de stenen. Alles wat tastbaar is in de mens noemt de men vanuit de antroposofie het fysieke lichaam.

Plantenrijk
Het alleen tastbare is levensloos, planten daarentegen leven, groeien en bloeien. Planten en bomen zijn ritmisch opgebouwd net als de ademhaling en de hartslag in het menselijk lichaam. Dat ritme en die groeikracht in de mens maakt het verschil tussen een levend en een gestorven mens. Dit levende lichaam noemt men levenslichaam of etherlichaam.

Dierenrijk
Het plantenrijk is door wortels verbonden aan de aarde. Dieren daarentegen kunnen zich vrij bewegen en worden gedreven door instincten. Onbewust en in lijn met de natuur zoeken zij voedsel, vechten en vluchten zij en planten zij zich voort. 
Dat deel in de mens noemt men het astraal lichaam. In dit lichaam worden denken, voelen en willen aan het levenslichaam toegevoegd.

Mensenrijk
Dat wat de mensen onderscheidt van de dieren is het menselijk bewustzijn en de moraliteit. Mensen zijn in staat oorzaak en gevolg te zien en ze kunnen over zichzelf, hun gevoelen en hun handelen na denken. Dat specifiek menselijke deel in de mens noemt men het ik.

Waar vind je impulsen van de antroposofie?

In de maatschappij zie je de antroposofie op verschillende plaatsen terug (klik op de links voor websites die een uitgebreide uitleg geven):

1. Vrijeschoolonderwijs: Onderwijs waar kinderen zich mogen ontwikkelen vanuit het hoofd (denken), het hart (voelen) en handen (willen). Wat maakt de vrijeschool uniek? Lees hier!

2. Biologisch-dynamische landbouw en veehouderij waarbij er meer nog dan bij alleen biologisch landbouw en veehouderij gekeken wordt naar de natuur in grote verbondenheid.

3. Gezondheidszorggéén alternatieve- maar een intergratieve geneeskunde waarmee hoogopgeleide deskundigen zoals artsen, psychiaters, specialisten, therapeuten en verpleegkundigen zorg verlenen.

4. Medicijnen en cosmetica. Producten op natuurlijke basis van fabrikanten zoals Weleda, Wala en dr. Hauschka.

5. Ouderenzorg. Waar als aanvulling op de reguliere therapieën behandelingen en medicijnen worden aangeboden op antroposofische basis. En in de laatste levensfase, het stervensproces wordt begeleid vanuit de antroposofische gedachte dat het fysieke leven ten einde komt, maar de geest voortleeft.

6. Gehandicaptenzorg. In de kern (geest) is elke mens gezond en daarom wordt bij mensen met een beperking altijd gekeken naar groeimogelijkheden. Zorgboerderijen waren van oorsprong een antroposofisch initiatief.

7. Antroposofische architectuurWaarbij de volgende punten belangrijk zijn: natuurlijke materialen, aan de natuur ontleende vormen, milieubewust en integratie met de omgeving.

8. Beeldende kunst (zoals euritmie) en literatuur (uitgeverij Christofoor).

9. De antroposofie als basis voor de religieuze beweging bij de Christengemeenschap

10. En in verschillende economische-, sociale initiatieven en in de algemenere organisatiekunde waar antroposofische impulsen terug te vinden zijn (Bijvoorbeeld Triodosbank of de, zelfs tot over de Duitse grens bekende dm drogist).

Meer lezen?

Wil je graag lezen welke impulsen van de antroposofie mij in het dagelijks leven inspireren? Lees mijn blog: Everyday Mommyday en het sausje antroposofie.

Mocht je meer willen lezen over het vrijeschoolonderwijs, over de antroposofie in de praktijk, over vooroordelen uitgelegd of misschien wel Antroposofie: les 2? Of iets anders? Laat dan een berichtje achter, wie weet kan ik er in de komende tijd aandacht aan besteden. Hou deze site in de gaten of meld je aan als abonnee en ontvang mijn artikelen in je postvakje.

Als je denk dat iemand baat heeft bij het lezen van deze blog of interesse heeft in dit onderwerp, ben je vrij dit artikel te delen.

Liefs!

The Challenge of Rudolf Steiner

Geplaatst in Ouderschap algemeen, Vrije School en Antroposofie en getagd met , , , , , , , , , , .

12 reacties

  1. Leuke blog! Word graag door je meegenomen in hoe je het antroposofische gedachtengoed op je eigen manier kunt verweven in het moderne dagelijkse leven 💚

  2. Mooie uitleg! Blij dat je in de eerste alinea al meld dat er geen ruimte zou moeten zijn voor dogma’s of sektarisme en dat Steiner een modern, vooruitstrevend mens is, want als er naar mijn ervaring iets is dat antroposofie in een kwaad daglicht stelt, is dat het handhaven van dogma’s en sektarische neigingen. Ik heb een zeer gelukkige jeugd gehad als vrijeschoolkind, maar dat kan niet zonder ook te maken te hebben met een bepaalde ‘antroposofische elite’. Een die neigt ouders dikweils de les te lezen op het gebied van vaccinatie, levensmiddelen/medicatie, gebruik van technologie of over wat en hoe te eten. Dit gaat vaak in de naam van Steiner, die het nou juist stimuleert hier een eigen, gezonde weg in dit soort zaken te vinden. Dit, met de wetenschap van 1900, dus dat er enige scepsis of terughoudendheid bestond over bepaalde ontwikkelingen is begrijpelijk. Voor veel van deze ‘elite sofen’ is deze scepsis, naar mijn idee, doorgeslagen in een algeheel wantrouwen tegenover moderniteit of reguliere wetenschap, met volslagen kwakzalvers en fantasten als Patric Wolfe als gevolg. Die laatste is een uiterste, maar ik kom nog altijd ouders tegen die hun kinderen alsnog geen volledig biologische dynamische pannenkoeken laten eten, omdat het beslag met een electrische mixer is bewerkt. Ik huiver bij deze denkbeelden, omdat ik denk dat het de rest van de wereld ook afschrikt van een gezonde en brede ontwikkelingsmethode voor hun kinderen. Antroposofie zou zich moeten gaan toeleggen op moderne equivalenten van hun eerder bedachte methoden; hoever ligt eurithmie nou daadwerkelijk af van yoga, of mindfullness. naar mijn idee zijn dit volkomen inwisselbare disciplines die hetzelfde bewerkstelligen. Het is maar net waar je, je goed bij voelt. Ik heb ook nog altijd een antroposofisch huisarts, maar wel een waarmee ik afspreek dat ik voor dubieuze huidplekken geen rozenkwartztinctuurdruppels hoef te slikken.
    Om maar een eind aan mijn monoloog te breien; ik ben nog altijd niet helemaal zeker of ik ook mijn kinderen op de vrije school wil laten rondlopen… hoewel ik mijn kinderen niet de geborgenheid, liefde en praktische ontwikkeling wil ontzeggen die ik in mijn jeugd heb gehad, wil ik ze ook beschermen tegen dogma’s en soms zelfs totale vervreemding van realiteit die er bij sommige doden in sluipt. Ik kan mijn kinderen immers ook zelf leren timmeren, smeden, breien, naaien, toneelspelen, zingen, boekbinden, mandenvlechten, en op een gebalanceerde manier leren omgaan met hun innerlijk. Ik denk dat je een kind in zijn opvoeding tekort doet als zij niet de kans krijgen ook dit soort talenten ook te ontwikkelen.

    • Dank je voor je uitgebreide antwoord en het delen van jouw opinie en zorg. Ik ken je gevoel, ik ben net zo’n vrijeschool kind geweest als jij en ken die wereld maar al te goed. Dat is één van de redenen waarom ik begonnen ben met dit blog. Ik hoop op een hedendaagse manier, zonder dogma’s, te laten zien en te bespreken hoe je vorm kan geven aan bewust ouderschap met de antroposofie.

  3. dank voor je reactie en; goed werk! ik lees nu dat ik over Patrick Wolfe schrijf, dat is een zanger en geen hele slechte! Dit had David ‘avocado’ Wolfe moeten zijn! 🙂

  4. Pingback: Everyday Mommyday en het sausje antroposfie | Bientjes Everyday Mommyday

  5. Ik voel me vaak een buitenbeetje in de vrije school, want ik ken veel gebruiken en tradities niet. Ik weet niet of dit snel over gaat. De uitleg is, alsof je naar een politicus luistert. Veel woorden, maar nooit to the point.
    Jouw blog geeft gelukkig heldere tekst en uitleg. Dank daarvoor.

    • Dat moet geen fijn gevoel zijn. Ik ben blij dat ik je een heldere uitleg kan geven. Heb je vragen, schroom dan niet me aan te schrijven, ik help graag!

  6. Pingback: Advent | Bientjes Everyday Mommyday

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *