De opvoeding en het gezin anno 2019

traditioneel gezinEens, heel lang geleden bestond er zoiets als een gezin waar een vader werkte, een moeder zorgde en de kinderen thuis opgroeiden. Kinderen hielpen in huis tot ze naar school mochten, moeder stopte de sokken en vader sneed op zondag het vlees. Het gezin was de hoeksteen van de maatschappij.

Dit oergezin is een zeldzaamheid geworden en dat is een feestje waard, maar ook treurig. Waarom? Lees in dit artikel over informalisering, de DDR, gelijkwaardigheid, economische groei, diagnoses, opvoedingsdillema's, nieuwetijdsgezinnen en beschavingsontwikkeling. 

Wat is het goed dat die vastgeroeste rollen niet meer zijn zoals ze waren. Wat is het goed dat vrouwen en mannen steeds meer 'mensen' mogen worden, mensen met ambities, dromen en idealen. Niet opgelegd vanuit het hokjesdenken, maar vanuit de behoeften van het individu zelf. Ik zie met bewondering steeds meer goed functionerende nieuwsoortige gezinnen ontstaan. Hoewel ik in de examenklas nog een betoog hield over het nut van van het mama-papa-kindjes-gezinnetje, zo zie ik tegenwoordig ook de geslaagde pareltjes van patchwork-, eenouder-, holibi-, pleeg-, adoptie-, co-ouder-, bindnest-, generatie-, mee-ouder-, meerouder-, lat- of tienergezinnen.

Individualisme

Vrouwen op de barricadeMensen zijn in de laatste eeuw op de barricades gegaan voor gelijkheid, het huwelijk heeft haar heiligheid verloren en de realisatie van onze individuele behoeftes staan steeds hoger op onze agenda. Die ontwikkelingen samen maakten dat het ouderwetse gezin wegbrokkelde. Het schijnt bij welvaart te horen; hoe rijker we zijn hoe losser de gezinsverbanden en hoe minder kinderen we krijgen.
Het oorspronkelijke gezin had zijn plaats binnen de sociale klasseverdeling en het geloof. Het gezin had samen met het dorp en de school zijn controlerende en regulerende functie binnen de maatschappij. Die maatschappij is sinds het midden van de vorige eeuw steeds informeler geworden. Omgangsvormen, regels en maatschappelijke codes zijn veranderd, we zijn steeds meer op onszelf gefocust en ontwikkelden daarbij een steeds betere zelfregulatie en groter inlevingsvermogen.

Beschavingsontwikkeling

Bij nieuwe Nederlanders, die deze ontwikkeling niet hebben meegemaakt, zie je weleens dat onze nieuw verworven normen en waarden moeilijk worden begrepen. Experts spreken over verschillende niveaus van beschavingsontwikkeling. Er is een groot verschil in verwachte zelfbeheersing omdat nieuwe Nederlanders uit een gezin en maatschappij komen waar nog een veel grotere ongelijkheid heerst, veel meer sociale controle, meer statusvertoon, toezicht, kuisheid, eer en afgedwongen gehoorzaamheid. De gedurende vele jaren ontwikkelde ‘vrije moraal’ in Nederland is voor sommigen verwarrend en ingewikkeld.

Politieke agenda

De politiek heeft een flink handje bijgedragen aan de huidige gezinsvorm. Het waren vooral de paarse kabinetten die voor de economische groei, individuele prestaties en individuele ontwikkeling hoog op de agenda zetten. We lijken in ons kapitalistische systeem steeds meer op het communisme van de DDR. Elke economische kracht moet aan het werk gezet worden ten bate van de economische groei.

Ouders werden in naam van zelfredzaamheid en gelijkheid overtuigt 14 weken na het krijgen van kinderen, zo veel mogelijk te gaan werken. De propaganda uit de DDR heeft heden ten dagen een net zo succesvolle nieuwe vorm gekregen. Het bespelen van de publieke opinie is zo geslaagd dat we (bijna) allemaal overtuigd meedoen. Daarbij zijn de prijzen zo opgedreven en het materialisme aangemoedigd, je kan bijna niet anders. En ja, 'iedereen' doet het toch! Doe je het niet, dan ben je niet geëmancipeerd.

Snelkookpan

Hoewel van 'het collectief' en de ontindividualisering uit de DDR tegenwoordig geen sprake meer is, plaatsten we onze kinderen anno 2019 net zo snel uit huis. In de opvoeding en het onderwijs wordt ingezet op flexibiliteit, zelfstandigheid en snelle prestaties, die voortdurend getoetst worden. Kinderen worden in een snelkookpan klaargestoomd als economische kracht voor de toekomst.

Ouders uit de DDR zijn massaal teruggekomen op dit idee. Onderzoek en praktijk lieten grote problemen bij kinderen zien die volgens het toetssysteem afwijkingen hadden en te vroeg liefde en zorg van hun ouders moesten ontberen. Kinderen hadden op verschillende gebieden ontwikkelingsachterstanden, ontwikkelden op latere leeftijd bindingsproblemen en waren opvallend gevoelig voor stress (verhoogde kans op overspannenheid).

Tegenwoordig gaat het niet veel anders, je leest steeds meer wetenschappelijke onderbouwingen dat het ons en onze kinderen niet goed gaat. Burn outs zijn aan de orde van de dag en depressiviteit lijkt volksziekte nummer 1 te worden!

De plek van kinderen in het gezin

kindje troostenKinderen hebben een compleet andere plek in het gezin gekregen. Kinderen zijn veel van huis waarmee we de opvoeding vele uren per week uit handen geven. Daarbij voeden we steeds bewuster op en zijn we ons steeds meer bewust van de noden van het kind. Kinderen leven niet meer onder het autoritaire regiment, maar zijn onze dierbare projecten geworden die gelukkig moeten zijn en moeten slagen in het leven.
Door de steeds informeler wordende maatschappij, zijn wij mensen hiërarchische systemen ontgroeid. We krijgen jeuk van autoritair gedrag en alle vormen van ongelijkheid proberen we weg te bannen, uit angst dat ongelijkheid ook meteen minderwaardigheid betekent.

Grenzen stellen

De allergie voor ongelijkheid en angst voor minderwaardigheid zijn ook in het gezin aangekomen. Kinderen zijn onze gelijken, we communiceren met hen zoals we dat met onze partner zouden doen en we vrezen de dag dat ons kind zegt dat het niet meer ‘papa’s vriendje wil zijn’. Grenzen stellen is niet eenvoudig en we willen onze kinderen geen dwingende opvoedingsdoelen opleggen. Eigenlijk wensen we alleen nog maar mee te bewegen met de behoeften van het kind.

Die ontwikkeling is interessant. De tendens is zeker goed, want autoritair gedrag, straffen en belonen en (milde) gewelddadige communicatie is vaak contraproductief. Maar er ontstaat ook een probleem! Kinderen zonder grenzen gaan ‘zwemmen’ en zoeken grenzen door niet zo gewenst gedrag te vertonen. Lukt het ons niet om om te gaan met dat gedrag, kijken we weg of zoeken we hulp bij boeken, experts, therapeuten of desnoods een diagnose en medicatie.

Ontspannen opvoeden

Kinderen grootbrengen is hard werken, maar tegelijkertijd een levensgrote rijkdom en een kans. Ik zie het als mijn persoonlijke opgave mijn kinderen zo in hun ontwikkeling te ondersteunen dat ze innovatieve, verstandige, creatieve, empathische mensen worden die potentieel de wereld een beetje mooier kunnen maken. Willen mijn man en ik dat voor elkaar krijgen, moeten we dus wel onze kinderen met rust, liefde en aandacht opvoeden en het liefst zelf!

Emancipatie van het gezin

https://www.deutschlandfunkkultur.de/alltag-in-der-ddr-die-wochenkrippen-kinder.976.de.html?dram:article_id=408534

Om dat voor elkaar te krijgen pleit ik voor een nieuwe vorm van gezinsemancipatie. Een vorm waarmee ik trap tegen het principe van economische groei door de volle inzet van elke economische kracht. Zoals gezegd, zie ik flinke overeenkomsten met de DDR, lees dit artikel! en dit! Die kant willen we echt niet op, de onderzoeken, die onder tafel werden (en worden?) gehouden, liegen er niet om!

Ik ben een feminist en wel van de nieuwste soort. Ik ben een groot voorstander van fulltime-gedeeld ouderschap en ik ben zeer gecharmeerd van de 30 urige werkweek voorgesteld door filosoof Rutger Claassen. Goed werk doen is uitermate zingevend, maar daarnaast dient het leven ook geleefd te worden. Er moet tijd zijn voor jezelf, je relatie én tijd voor de meest belangrijke en zingevende baan, namelijk het ouderschap.

Wellicht kan zo het geëmancipeerde nieuwetijdsgezin weer de oude hoeksteen van de maatschappij worden?!

 

Meer lezen:
Alarm! Het gaat niet goed met onze kinderen.
Het nieuwe feminisme en de emancipatie van man en kind.
Ontspannen opvoeden, zo doe je dat!

Geplaatst in Elke dag een mamadag, Ouderschap algemeen en getagd met , , , , , , , , , .

4 reacties

  1. Pingback: Alarm! Het gaat niet goed met onze kinderen! | Everyday Mommyday

  2. Pingback: Natuurlijke ontwikkeling: gezonde hechting én zelfstandig | Everyday Mommyday

  3. Pingback: Dit vertelt niemand je over het moederschap, maar maakt je een heldin! | Everyday Mommyday

  4. Pingback: Alarm! Het gaat niet goed met onze kinderen! - Everyday Mommyday

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *