Maria Lichtmis en de terugkeer van het licht.

De eerste sneeuwklokjesVoor de één is Maria Lichtmis een katholieke feestdag, voor de ander een reinigingsdag ter ere van de 'oermoeder', waarop we het kaarsenlicht doven en met pannenkoeken het begin vieren van de langzaam weer lichter wordende aarde.

Na het lezen van dit artikel weet je alles wat je moet weten over dit feest. Nieuwsgierig? Lees verder!

Zuiveringsfeest

Hoewel Maria Lichtmis tegenwoordig vooral als een katholieke feestdag op 2 februari bekent staat, gaat de traditie van dit bijzondere lichtfeest veel verder terug. Het waren al de Kelten die rond deze tijd van het jaar de wedergeboorte van het licht vierden (tegenwoordig bekent als Imbolc). Het was een zuiveringsfeest ter ere van de overgang van de winter naar de lente; het begin van het nieuwe jaar.

Februari was voor eeuwen de laatste maand van het jaar, men zegt dat 'Februa' in het latijn zuivering betekent. Februari heet ook wel de sprokkelmaand, omdat de bomen hun laatste dorre takjes laten vallen voordat de eerste knoppen weer openbarsten. De aarde zuivert zichzelf en wij mensen maken ons ook klaar voor een nieuw zonnejaar. Het is de tijd van het vasten, diëten of sapkuren en we schrobben nog eens, met de bekende voorjaarspoets het hele huis schoon.

In februari laat de natuur in Nederland zich vaak pas van haar winterse kant zien. Het winterse wit doet dan ook graag denken aan een reine aarde en een ongeschreven blad, waar iets prachtig nieuws kan ontstaan.

Presentatie van de heerChristelijke tradities

Het zijn heidense tradities waarbij Moeder Aarde of vruchtbaarheidsgodinnen zoals Brigid, Ceres, Freia en Demeter werden vereerd. Dat was een doorn in het oog van de kerk en daardoor werden al deze tradities verboden. Omdat het onmogelijk bleek de diepgewortelde heidense gewoontes geheel uit te wissen, legde de Paus 2 februari vast voor een eigen Christelijk reinigingsfeest en plaatste Maria op de plaats van de oermoeder.

Joodse jongetjes werden traditioneel kort na de geboorte naar de tempel gebracht, alwaar ze werden opgedragen aan God. Moeders brachten 40 dagen na de geboorte een reinigingsoffer. Op 2 februari herdenkt met het reinigingsoffer dat Maria bracht en de Presentatie van Jezus aan de Heer. Men viert dat Christus als 'het Licht voor alle volkeren straalt'.

De naam Maria Lichtmis verwijst naar de traditie om kaarsen te wijden en een kaarsenlicht-mis speciaal gewijd aan de oermoeder te houden. Daarbij is Maria Lichtmis dus ook een vrouwenfeest waar Maria als beeld van de moeder der moeders wordt gevierd.

Het einde van de kersttijd.

KaarsjesOngeveer 40 dagen voor kerst vierden we Sint Maarten. We staken in het laatste aardegewas onze lichtjes aan, de kaarsjes die ons innerlijke licht weerspiegelde en ons begeleide in de donkerste tijd van het jaar.
Nu ongeveer 40 dagen na kerst vieren we Maria Lichtmis. De kaarsjes kunnen weer uit, het licht kan terug naar de aarde, waar onder de grond de voorbereidingen worden getroffen voor een nieuwe cyclus in de natuur.

Kerst is voorbij, Maria en Jozef verdwijnen van de jaartafel. De kerstkleuren maken plaats voor het heldere blauw, Koning Winter en Moeder Aarde die onder de grond al hard aan het werk is de wortelkindjes wakker te maken. Nog één keer kijken we terug op de donkere maanden en zingen we nog van elk lichtfeest een lied.

Buiten wordt het langzaam lichter en wie goed kijkt ziet de prachtige februarihemel; een helder blauw dat alleen in deze tijd van het jaar zichtbaar is omdat de lucht nog vrij is van vliegende pollen en zaden.

Pannenkoeken eten met Maria Lichtmis

Pannenkoeken

Maria Lichtmis is de ideale gelegenheid pannenkoeken te eten! Het eten van ronde koeken uit meel, is als traditie overgewaaid uit Noord Europa. Men zegt dat de goudgele ronde koeken gemaakt uit de laatste restjes meel van het vorige oogstjaar, symbool staan voor de de aarde en de zon. Wie op 2 februari pannenkoeken eet vergroot de kans op een voorspoedig jaar.

Lichtmiskaarsjes

Om stil te staan bij het teruggeven van het kaarsenlicht aan de aarde, is het feestelijk om gedurende de kersttijd kaarsenstompjes te sparen of alle kaarsenrestjes samen te smelten. Het kaarsenvet kan je, met een lont, in doppen van walnoten gieten. Tijdens de vroege ochtend of het Maria Lichtmis ontbijt op 2 februari kan je de walnoot-boot-kaarsjes aansteken en op het water laten varen. We kijken naar de lichtende vlammetjes in het donker. Met het opkomen van de zon zie je dat het natuurlijke licht het kaarsenlicht doet verbleken en het symbolisch overbodig maakt.

Liefde en aandacht voor de aarde

Een andere mooie traditie is om het gesmolten kaarsenvet in kuiltjes in de aarde te gieten en kinderen met kleine belletjes rond te laten lopen om de natuur te wekken.

Door zo bewust je te verbinden met de natuur, geef je aandacht en bewustzijn aan onze aarde, die net als elk ander levend organisme liefde en zorg nodig heeft. Het is in onze levens, waar we niet meer zo dicht bij de natuur staan, goed om af en toe bewust stil te staan bij het leven dat onze lieve aarde ons biedt. Is het niet een wonder dat de natuur elk jaar opnieuw trouw, vanuit de stilte van de winter een nieuwe levenscyclus start?

Ik wens jullie een fijn lichtjes- en pannenkoekenfeest!

Meer lezen en zingen?

Een mooie uitgebreide aanvulling op dit artikel is het artikel van Henk Sweers. Klik hier voor de link.

Voor andere jaarfeesten klik hier.
Wil je meer lezen over hoe je een jaartafel kan maken, kijk hier.

Onder dit artikel zie je een paar linkjes naar YouTube. Ik zing (nu nog heel provisorisch met telefoon, 1 stem en de jaartafel) Maria Lichtmisliedjes zodat jullie bij interesse mee kunnen zingen en ze zo kunnen leren. Succes!

Bij Waldorf Inspiration vind je inspiratie voor de jaarfeesten. Kijk op Facebook, Instagram, YouTube of Pinterest.

En nog een pannenkoek

Bakersprookjes ChristofoorEen mooi verhaal dat past bij het pannenkoeken eten is dit sprookje uit Rusland.
Een pannenkoek vlucht uit de plan en rolt weg. De herhalingen in het sprookjes passen goed bij de peuter en kleuterleeftijd. Om het verhaal nog wat extra sjeu te geven, heb ik een eigen liedje bedacht op de tekst van de pannenkoek. Kijk maar hieronder verder!

Klik hier voor het hele sprookje

Er was eens een grootmoeder, die voor haar man een lekkere dikke pannenkoek wilde bakken. Ze haalde meel, eieren, boter, suiker en room te voorschijn en deed alles in een kom. Ze roerde en roerde, tot ze een stevig beslag had gekregen. Grootvader stopte hout in de kachel, stak het aan en zei: “Grootmoeder, de kachel is heet genoeg.” Toen goot grootmoeder het beslag in de koekepan en zette die op de kachel. De pannenkoek deed “ploep, ploep”, begon te rijzen en werd goudbruin.

Grootvader kreeg er al veel zin in en grootmoeder zei: “Deze pannenkoek wordt erg lekker, hij is bijna klaar. Ik draai hem nog even om.” Maar nadat ze dat gedaan had en de pan weer op de kachel terug wilde zetten, sprong de pannenkoek plotseling boven op de grote vork, toen op de kachelplaat en toen op de grond.

Voordat grootvader hem kon pakken rolde hij door de open deur naar buiten. Grootmoeder met de vork en grootvader met de lepel liepen er achteraan. Maar de pannenkoek was vlugger en ze konden hem niet inhalen. ‘Rollen, rollen, rollen’, deed hij, het straatje uit en het veld in.

Daar kwam een haasje aangesprongen. Dat riep: “Halt, pannenkoek! Ik wil je opeten!” “Ach, doe dat niet”, zei de pannenkoek. “Ik ken een mooi liedje, dat zal ik voor je zingen:

Room, bloem en suiker
Een ei of tien
In boter gebakken
Dat kun je wel zien
Ik liep weg van huis
Na een sprong uit de pan
Er is dan ook niemand
Die mij pakken kan
Grootmoeder riep
Grootvader liep
Wou jij het proberen
Mijn beste haas
Ik rol veel vlugger
Je bent een dwaas.”

En de dikke vette pannenkoek rolde langs de haas het bos in. Daar kwam hij de wolf tegen, die gromde: “Halt pannenkoek! Ik wil je opeten!” “Ach, doe dat niet”, zei de pannenkoek. “Ik ken een mooi liedje, dat zal ik voor je zingen:

Room, bloem en suiker
Een ei of tien
In boter gebakken
Dat kun je wel zien
Ik liep weg van huis
Na een sprong uit de pan
Er is dan ook niemand
Die mij pakken kan
Grootmoeder riep
Grootvader liep
Haas was een dwaas
Wou jij het proberen
Je moet nog veel leren.”

En de dikke vette pannenkoek rolde dieper het bos in. Toen kwam hij de beer tegen en die bromde: “Halt pannenkoek! Ik wil je opeten!” “Ach, doe dat niet”, zei de pannenkoek. “Ik ken een mooi liedje, dat zal ik voor je zingen:

Room, bloem en suiker
Een ei of tien
In boter gebakken
Dat kun je wel zien
Ik liep weg van huis
Na een sprong uit de pan
Er is dan ook niemand
Die mij pakken kan
Grootmoeder riep
Grootvader liep
Haas was een dwaas
Wolf wou het proberen
Hij moest nog veel leren
Jij kunt beter zwijgen
Want je kunt me niet krijgen.”

En de dikke vette pannenkoek rolde het bos weer uit. Net kwam de vos eraan, die riep: “Halt pannenkoek! Ik wil je opeten!” “Ach, doe dat niet”, zei de pannenkoek. “Ik ken een mooi liedje, dat zal ik voor je zingen:

Room, bloem en suiker
Een ei of tien
In boter gebakken
Dat kun je wel zien
Ik liep weg van huis
Na een sprong uit de pan
Er is dan ook niemand
Die mij pakken kan
Grootmoeder riep
Grootvader liep
Haas was een dwaas
Wolf wou het proberen
Hij moest nog veel leren
Beer zou me niet krijgen
En kon beter zwijgen
Nu wil jij het dus weten
Hoe je me op gaat eten.”

“Lieve pannenkoek”, zei de vos, “in ieder geval bedankt voor je mooie liedje. Het is echt een alleraardigst liedje, al heb ik het, jammer genoeg, omdat ik zo doof ben niet helemaal verstaan. Kom nog iets dichterbij en ga op mijn snuit zitten, dan kan ik het helemaal goed horen.”

En heus, de pannenkoek ging op de snuit van de vos zitten. Toen hij begon te zingen, zei de vos “Hap” en at de dikke, vette, bruine, verwaande, domme pannenkoek op.

En dat was het einde van de reis van de pannenkoek.

Vrouw Holle

Een mooi verhaal dat past bij de verering van de oermoeder is het sprookje van Vrouw Holle geschreven door de gebroeders Grimm.
Twee dochters van een weduwe gaan op pad en ontmoeten Vrouw Holle. Het ene meisjes is vlijtig en goed en het andere slecht en lui. Hoe het de meisjes daarbij vergaat, lees je hieronder!

Klik hier voor het hele sprookje

Er was eens een weduwe, die twee dochters had. De één was mooi en ijverig, de andere lelijk en lui. Maar ze hield van de lelijke en luie, die haar eigen dochter was, veel meer, en de andere moest alle werk doen en Assepoes in huis zijn. Het arme meisje moest elke dag op straat zitten bij de waterput en ze moest zoveel spinnen, dat het bloed haar uit de vingers sprong. Nu gebeurde het eens, dat de spoel helemaal bloederig was. Toen bukte ze zich over de putrand en wilde de spoel even afwassen, maar de spoel sprong haar uit de hand en viel naar beneden. Ze begon te schreien, liep naar de stiefmoeder en vertelde van haar ongeluk. Maar die werd heel boos en was onbarmhartig en zei: “Als je de spoel erin hebt laten vallen, moet je maar zorgen dat hij eruit komt ook.” Toen ging het meisje naar de waterput terug en wist niet wat ze beginnen moest, en in haar angst sprong ze de put in om de spoel te halen. Ze verloor het bewustzijn, maar toen ze weer wakker werd en weer tot zichzelf kwam, lag ze in een prachtige weide; de zon scheen en er stonden duizenden bloemen. Ze stond op en liep de weide af. Daar kwam ze bij een oven vol met brood, en het brood riep: “Haal me eruit, haal me eruit, anders verbrand ik: ik ben al lang gaar!” Ze ging erheen en haalde platen vol brood eruit. Verder wandelde ze; ze kwam bij een boom vol met appelen en de boom riep: “Schud me toch, schud me toch, want de appels zijn allemaal rijp!” Ze schudde de boom zodat de appels vielen alsof het regende, en ze schudde zolang, tot er geen een meer hing, ze legde al de afgevallen appels op een hoop, en toen wandelde ze weer verder. Eindelijk kwam ze bij een klein huisje. Een oude vrouw keek uit het venster, maar die had zulke grote tanden, dat ze er bang van werd, en ze wou weglopen. Maar de oude vrouw riep haar na: “Waarom ben je bang, lieve kind? Blijf bij me. Als jij alle huiswerk wilt doen, zal het je goed gaan. Je moet alleen zorgen, dat je mijn bed goed schudt, zodat de veren vliegen, dan sneeuwt het in de wereld, ik ben vrouw Holle!” Toen de oude vrouw zo vriendelijk tegen haar sprak, vatte het meisje moed, stemde toe en kwam bij haar in dienst. Ze deed alles tot grote tevredenheid en schudde het bed steeds met zoveel geweld, dat de veren als sneeuwvlokken rondvlogen; maar ze had dan ook een goed leven bij haar, geen enkel boos woord en elke dag haar natje en haar droogje. Ze was al een poos bij vrouw Holle, toen ze triest werd en in het begin zelf niet wist wat er met haar was; eindelijk begreep ze dat het heimwee was; al had ze het hier duizendmaal plezieriger dan thuis, ze verlangde er toch naar terug. Eindelijk zei ze tegen vrouw Holle: “Ik heb een vreselijk verlangen naar huis, en al gaat ’t me hier nog zo goed, ik kan niet langer blijven, ik moet naar mijn familie terug.” Vrouw Holle sprak:”Ik vind het lief van je, dat je weer naar huis verlangt, en omdat je me zo trouw gediend hebt, zal ik je zelf weer naar boven brengen.” Ze nam haar bij de hand en bracht haar bij een grote poort. De poort werd geopend, en toen het meisje daar onder stond, viel er een regen van goud neer, en al het goud bleef aan haar hangen, zodat ze helemaal met goud was overdekt. “Dat krijg je, omdat je zo ijverig bent geweest,”zei vrouw Holle en ze gaf haar ook de spoel terug, die in de put was gevallen. Daarop viel de poort dicht en het meisje was in de bovenwereld, niet ver van haar moeders huis en toen ze in de tuin kwam, zat de haan op de putrand en riep:

“Kukeleku,
Onze gouden jonkvrouw zien we nu.”

Toen ging ze naar binnen naar haar moeder en omdat ze met goud overdekt was, werd ze door haar en haar zuster vriendelijk begroet.

Het meisje vertelde alles wat ze ondervonden had, en toen de moeder hoorde, hoe ze tot grote rijkdom was gekomen, wilde ze haar eigen lelijke, luie dochter graag hetzelfde geluk gunnen. Ze moest bij de waterput zitten en spinnen; en om de spoel bloederig te maken, prikte ze zich in haar vinger door met haar hand in de doornheg te stoten. Toen gooide ze de spoel in de put en sprong er zelf in. Ze kwam, net als de ander, op de mooie weide en volgde hetzelfde pad. Toen ze bij de oven kwam, riep het brood weer: “Haal me eruit, haal me eruit, anders verbrand ik, ik ben al lang gaar.” Maar het luie meisje antwoordde: “Denk je dat ik zin heb mijn handen vuil te maken,” en ze ging weg. Weldra kwam ze bij de appelboom, die riep: “Schud me toch, schud me toch, wij appels zijn allemaal al rijp!” Maar zij antwoordde:”Dat denk je maar, er zou best een appel op mijn hoofd kunnen vallen!” en daarmee ging ze verder. Toen ze bij het huisje van vrouw Holle kwam, was ze niet bang, want van die grote tanden had ze al gehoord, en ze verhuurde zich meteen. De eerste dag deed ze zichzelf geweld aan en was vlijtig en deed wat vrouw Holle haar zei, want ze dacht aan al het goud dat ze ter beloning zou krijgen, maar de tweede dag begon ze al te luieren, en de derde nog meer: toen wou ze ’s morgens niet eens meer opstaan. Ze schudde het bed van vrouw Holle ook niet, zoals het hoorde, en ze schudde zeker niet zo dat de veren vlogen. Dat verdroot vrouw Holle al gauw en ze zei haar de dienst op. De luie was daar best mee tevreden en dacht, nu zal de gouden regen beginnen; vrouw Holle bracht haar bij de poort, maar toen zij daar onder stond, werd er in plaats van goud een grote pan vol pek uitgestort. “Ter beloning van je diensten,” zei vrouw Holle en sloot de poort. Zo kwam de luie meid thuis, helemaal vol pek, en de haan zat op de putrand en riep:

“Kukeleku,
Onze vieze jonkvrouw zien we nu!”

Het pek bleef aan haar kleven en wilde er haar leven lang niet af!

Vrouw Holle van Lemniscaat

Op twee februari stralende zon

Kom neem je lichtjes in de hand

Stralende sterren uit winternacht

If Candlemass Day is bright with sun

Down with the rosemary and bays

Geplaatst in De jaarfeesten, Elke dag een mamadag en getagd met , , , , , , , .

4 reacties

  1. Pingback: De meest gestelde vragen over de Vrijeschool | Everyday Mommyday

  2. Pingback: Haal je feestneus van stal want 't is Carnaval! | Everyday Mommyday

  3. Pingback: Haal je feestneus van stal van 't is carnaval |

  4. Pingback: Jaarfeestenoverzicht (voor de vrijeschool) | Everyday Mommyday

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *